Σπύρος Δέδογλου: Η Βουλή των «Αρίστων» ή των Πολιτών;

 

Αντιπροσωπευτική κοινοβουλευτική δημοκρατία θα έχουμε όταν ένας Ντελιβεράς γίνει βουλευτής 

Το ζήτημα του ελλείμματος αντιπροσώπευσης είναι μεγάλο καιέντονο. Μιλάμε για μια αντιπροσωπευτική κοινοβουλευτική δημοκρατία ή μάλλον για μια ελιτίστικη δημοκρατία; 

Το πολίτευμα της χώρας μας ορίζεται ως Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία. Με άλλα λόγια, η Βουλή θα πρέπει να έχει όσο περισσότερο γίνεται τη σύνθεση της κοινωνίας. Δηλαδή, να διασφαλίζει τη συμμετοχή των διαφόρων κοινωνικών ομάδων στη λήψη των σημαντικών αποφάσεων.

Σε προηγούμενο άρθρο μου, με τίτλο «Από τη Δημοκρατία των Οικονομικά Ισχυρών στη Δημοκρατία των Ιδεών και της Λαϊκής Κυριαρχίας», προσπάθησα να αναδείξω ορισμένες δυσλειτουργίες της σημερινής δημοκρατίας, όπου επικρατούν οι οικονομικά ισχυροί. 

Σήμερα, θα επικεντρωθώ σε κάτι σχετικό, τη λειτουργία – κυρίως τη σύνθεση της Βουλής. Αυτό το ζήτημα συνδέεται άμεσα με την ποιότητα της δημοκρατίας που ζούμε, αλλά και με την ουσία της αντιπροσώπευσης. 

Σύμφωνα με το Σύνταγμα του 1975, στην Ελλάδα έχουμε  η αντιπροσωπευτική κοινοβουλευτική δημοκρατία, που σημαίνει ότι οι πολίτες εκπροσωπούνται από τους βουλευτές . η αντιπροσώπευση  είναι δηλαδή  έμμεση. 

Ωστόσο βλέπουμε την πράξη,  να απέχει συνεχώς  από την συνταγματική πραγματικότητα, με αποτέλεσμα η  Βουλή να μη  καθρεφτίζει επαρκώς την Ελληνική κοινωνία. Πλέον θεωρείται – και ίσως είναι – ένας σχετικά κλειστός χώρος όπου υπερισχύουν συγκεκριμένες κοινωνικές και επαγγελματικές κατηγορίες.

Αν ρίξει κανείς μια ματιά στα επαγγέλματα των βουλευτών, σχεδόν αμέσως παρατηρεί ότι μεγάλες ομάδες προέρχονται από την νομική, την ιατρική, τον ακαδημαϊκό χώρο ή τα μέσα ενημέρωσης. Τώρα τελευταία βλέπουμε και μια αναφορά σε πρόσωπα που είναι γνωστά από την τηλεόραση, τον αθλητισμό ή την ευρύτερη δημόσια σφαίρα. Αυτή η εξέλιξη μπορεί να προκαλεί εντυπώσεις – είμαστε όντως αντιπροσωπευτικοί; 

Μα πού είναι όλοι αυτοί οι ιδιωτικοί υπάλληλοι που παλεύουν με λίγα λεφτά, οι εργάτες, οι τεχνίτες, οι μικροεπαγγελματίες, οι ντελιβεράδες,  κ.α; 

Πως εκπροσωπούνται, τέλος πάντων, όσοι αποτελούν το πραγματικό σκελετό της ελληνικής κοινωνίας; 

Οι άνθρωποι αυτοί δεν λείπουν – είναι παντού γύρω μας, αλλά για κάποιο λόγο η παρουσία τους στις έδρες της Βουλής είναι ανύπαρκτη, αυτό μόνο ως ειρωνεία μπορεί να θεωρηθεί. 

Γιατί συμβαίνει αυτό όμως; 

Ένας απλός πολίτης, που δεν διαθέτει ισχυρά οικονομικά μέσα ή κάποιο γνωστό όνομα, πρέπει να περάσει από τρια μεγάλα εμπόδια:

Πρώτον, το οικονομικό. Μια σύγχρονη προεκλογική εκστρατεία απαιτεί πολλά χρήματα, για διαφημίσεις, μετακινήσεις, κέντρα επικοινωνίας, δημόσιες εμφανίσεις και γενική οργάνωση. Αν είσαι ένας απλός μισθωτός ή μικρός επαγγελματίας, δύσκολα μπορείς να σταθείς απέναντι σε αυτούς που έχουν μεγαλύτερη οικονομική άνεση ή πολιτικές γνωριμίες.

Δεύτερον, υπάρχει το θέμα του σταυρού. Το σημερινό εκλογικό σύστημα συχνά ευνοεί όσους έχουν ήδη μια αναγνωρισιμότητα ή προέρχονται από οικογένειες με παράδοση στην πολιτική. Κάπως έτσι, δημιουργείται μια αθέατη προνομιακή θέση, που δεν σχετίζεται τόσο με την αξία ή την προσφορά σε κοινωνικό επίπεδο, ούτε εστιάζει στην ικανότητα ενός υποψηφίου.

Τριτον,  Τα ίδια τα κόμματα δεν απευθύνονται προς αυτές τις κοινωνικές ομάδες, δεν ζητούν από αυτούς που τις συγκροτούν να συμμετέχουν στα ψηφοδέλτια, λες και είναι πολίτες Β’ κατηγορίας 

Τα αποτελέσματα για τη δημοκρατία είναι ξεκάθαρα.

 Όταν η σύνθεση της Βουλής δεν αντικατοπτρίζει την κοινωνική πραγματικότητα, τότε το χάσμα ανάμεσα στους πολίτες και το πολιτικό σύστημα βαθαίνει. Οι αποφάσεις – τόσο σημαντικές μάλιστα – λαμβάνονται χωρίς την άμεση εμπειρία εκείνων που ζουν καθημερινά τις δυσκολίες της εργασίας, της ακρίβειας, των ενοικίων και της αβεβαιότητας.

Από αυτή τη διαφορά γεννιέται ίσως η πιο σοβαρή απειλή για τη δημοκρατία μας, η απαξίωση και η αδιαφορία, η αποχή. Δυστυχώς, όλο και περισσότεροι αντιλαμβάνονται  ότι δεν εκπροσωπείται ο κλάδος τους και απομακρύνονται. Αυτό είναι κάτι που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε.

Αντιπροσωπευτική κοινοβουλευτική δημοκρατία θα έχουμε όταν ένας Ντελιβεράς γίνει βουλευτής 

Τυχερό 19-6-26

Σπύρος Δέδογλου